Ομολογώ ότι στην αρχή ήμουν διστακτικός.Τα ταξίδια στο άγνωστο δεν με ξεσηκώνουν τόσο εύκολα.Όσο πιο πλούσιο το πρόγραμμα τόσο περισσότερη-συνήθως- η κούραση και τα έξοδα. Όμως… ήταν αυτό που είπε ο φίλος μου που τελικά μ’ έπεισε: “Στο Διαδίκτυο-το Ιντερνετ ντέ-κανένας τόπος δεν μένει ίδιος και μπορείς να τηλεμεταφερθείς σε όσους τόπου θές,χωρίς χάσιμο χρόνου και χρημάτων”.

Αυτό, μάλιστα! Ακουγόταν αλλιώτικο απ’ ό,τι ήξερα και μου μπήκε η περιέργεια να το γνωρίσω.

“Σαν τι είδους κόσμος είναι αυτός του Internet” τον ρώτησα “πώς πας εκεί, ποιος σε ξεναγεί, πού ξέρεις που να πας και τι να κάνεις, πώς φυλάγεσαι από κακοτοπιές και… πόσο κοστίζει η εμπειρία;”

“Σιγά σιγά” μου απάντησε γελώντας. “Μην παίρνεις φόρα και άκου προσεκτικά. Ή… καλύτερα πάμε εδώ κοντά, σε ένα Internet Café, να ταξιδέψουμε παρέα”.

Πήγαμε. Κι έγραψα όλα τα σημαντικά της εμπειρίας μας, για να μην τα ξεχάσουμε· και τα δείχνω τώρα σε σας, για να ταξιδέψετε σ’ αυτόν τον απίστευτο κόσμο τόσο εύκολα όσο κι εμείς. Ομολογώ, μάλιστα, ότι τώρα πηγαίνουμε εκεί καθημερινά.

Τόσο απλό είναι!

Η κύρια διαφορά του από τα τηλεφωνικά δίκτυα είναι ότι επιτρέπει στους υπολογιστές να μιλούν ένας προς πολλούς και πολλοί προς έναν – όχι απλά ένας προς έναν, όπως μιλάμε στο τηλέφωνο.

Το ότι ο κάθε υπολογιστής κατορθώνει να επικοινωνεί με τα μηχανήματα κάθε μάρκας και κατασκευαστή ανά τον κόσμο το οφείλει σε ένα κοινό πρόγραμμα που «τρέχουν» όλα, κάτι σαν τον κώδικα Μορς του τηλέγραφου (αν θυμάστε…).

Το πώς βρίσκει ο ένας τον άλλο μοιάζει πολύ με το σύστημα διευθύνσεων του γνωστού μας ταχυδρομείου: Ο κάθε δικτυωμένος υπολογιστής αποκτά μία διεύθυνση που δηλώνει τη χώρα του και την εταιρία σύνδεσης που τον εξυπηρετεί (όπως ο Τ.Κ. δηλώνει το αντίστοιχο ταχυδρομικό γραφείο) και τη συγκεκριμένη σύνδεσή μας (κάτι σαν το όνομα του δρόμου, τον αριθμό και τ’ όνομά μας).

Από ‘κεί και πέρα τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά από το κλασικό μας ταχυδρομείο. Βλέπετε, στο Διαδίκτυο τα πάντα μπορούν να μένουν ανοιχτά για να τα βλέπουν όλοι και όλα, ή αντίστροφα! Ο όποιος περιορισμός στο «ποια μάτια βλέπουν τι» μπαίνει από τον εκάστοτε ιδιοκτήτη του περιεχομένου που εκτίθεται στο Διαδίκτυο, είτε γιατί «τα εν οίκω ουκ εν δήμω» είτε γιατί θέλουμε να μας λέει πρώτα ο επισκέπτης το ονοματάκι του και τους σκοπούς του, ή γιατί θέλουμε να πληρώνει για ό,τι βλέπει.

Πάντως, το σημαντικό να θυμόμαστε είναι ότι πρόκειται για επικοινωνία όχι απλά διαπροσωπική, αλλά και μαζική – μαζικότατη. Τα όσα βλέπουμε στην οθόνη μας μπορεί να είναι «κατεψυγμένα» (πράγματα που έβαλε κάποιος στη βιτρίνα χθες, προχθές, και τα βλέπουμε εμείς σήμερα) ή και «φρεσκότατα», της στιγμής (όπως όταν παρακολουθούμε την εξέλιξη των Ολυμπιακών Αγώνων από το Internet, ή βλέπουμε τον πίνακα αφίξεων στο αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος).

Το τι πλούτο πληροφοριών μπορούμε να βρούμε στον καινούργιο αυτό κόσμο είναι κάτι δύσκολο να περιγραφεί – βιβλία ολόκληρα ασχολούνται κάθε χρόνο με αυτό.

Ο λόγος είναι ότι ο καθένας μας μπορεί να φτιάξει το δικό του «πρακτορείο ταξιδίων», άρα και να προσφέρει ό,τι πραμάτεια θέλει, ελεύθερα.

Στην αρχή – πριν 30 χρόνια – οι πρώτοι που άνοιξαν γκισέ στο Διαδίκτυο ήταν ερευνητικά εργαστήρια και πανεπιστήμια, άρα ανάλογο ήταν και το περιεχόμενο που έβρισκε κανείς εκεί. Από το 1991 και ύστερα, όταν η πρόσβαση έγινε ελεύθερη σε όλους, τα όσα κατατίθενται καθημερινά στο Διαδίκτυο αφορούν τα πάντα και περιλαμβάνουν από τις πιο χρήσιμες πληροφορίες έως τις πιο άχρηστες· από τις πιο επίσημες έως τις πιο προσωπικές και από τις πιο έγκυρες έως τις πιο διαστρεβλωμένες. Είναι μια πραγματικά απέραντη αποθήκη γνώσεων και απόψεων του πλανήτη μας!

Το απρόβλεπτο των όσων συναντάει κανείς στο Διαδίκτυο είναι από μόνο του αρκετό σαν κίνητρο για όποιον είναι περιπετειώδης τύπος, να ταξιδεύει εκεί και να… χάνεται. Για όποιον όμως δεν έχει ώρες για χάσιμο, τα οργανωμένα ταξίδια είναι πάντα προτιμότερα. Σε γενικές γραμμές, οι άνθρωποι ταξιδεύουμε στο Διαδίκτυο για τους εξής λόγους:

Για να διευρύνουμε τις γνώσεις μας…

Για να ενημερωθούμε για τα τρέχοντα…

Για να βρούμε πληροφορίες για πρόσωπα, υπηρεσίες, επιχειρήσεις και προϊόντα…

Για να δούμε τιμές, να συγκρίνουμε και να αγοράσουμε αγαθά (από CD έως και… αυτοκίνητα) ή και υπηρεσίες (όπως έκδοση εισητηρίων, ενοικίαση αυτοκινήτων ή κράτηση δωματίου σε ξενοδοχείο)…

Για να δούμε τους τραπεζικούς μας λογαριασμούς και να μετακινήσουμε κεφάλαια, να προβούμε σε αγοραπωλησίες μετοχών, να συμμετάσχουμε σε δημοπρασίες, να καταθέσουμε τον ΦΠΑ στην εφορία… και άλλες οικονομικές δραστηριότητες…

Για να διασκεδάσουμε, να παίξουμε ομαδικά βιντεοπαιχνίδια, να δούμε βιντεοκλίπ και να ακούσουμε τραγούδια, να βρούμε τι έργα παίζονται σε κινηματογράφους και θέατρα (και να κλείσουμε θέσεις), να διαλέξουμε εστιατόριο, να παραγγείλουμε λουλούδια ή ποτά, και άλλα πολλά…

Για να δούμε ή να στείλουμε φωτογραφίες σε φίλους και συγγενείς, να επικοινωνήσουμε μαζί τους, να γνωρίσουμε ανθρώπους με παρόμοια ενδιαφέροντα, ακόμη και να τηλε-εργασθούμε μέσω του υπολογιστή του γραφείου μας!

Βεβαίως, στον πρωτάρη ταξιδιώτη δημιουργούνται δύο εύλογα ερωτήματα: Σε ποιόν ανήκει το Διαδίκτυο και ποιός είναι ο «επίσημος αντιπρόσωπός του» στη χώρα μας;
Στο πρώτο ερώτημα η απάντηση είναι ότι οι «υπολογιστές – ελεγκτές κυκλοφορίας και μετασταθμεύσεων της πληροφορίας» ανήκουν μεν σε κάποιες εταιρίες και πανεπιστήμια, αλλά αυτό απασχολεί εμάς τους επιβάτες όσο μας απασχολεί το… σε ποιόν ανήκουν οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας.

Εκείνοι που μας ενδιαφέρουν είναι αυτοί που μας παρέχουν πρόσβαση και εκείνοι που παρέχουν το περιεχόμενο (ο σταθμός εκκίνησης και οι προορισμοί μας δηλαδή).

Από αυτούς, οι πρώτοι ανήκουν σε επιχειρήσεις που μπορούν να πληρώνουν το κόστος τηλεπικοινωνιακών συνδέσεων πολύ μεγάλης χωρητικότητας και μας μεταπωλούν τις υπηρεσίες τους. Οι δεύτεροι ανήκουν στον … καθένα απο μας το επιθυμεί: Είναι μια ελεύθερη αγορά ανοιχτή σε όποιον θέλει να ανοίξει «ηλεκτρονικό μαγαζί», ή να παρέχει δωρεάν πληροφόρηση και ψυχαγωγία από… μεράκι.
Άρα, στο δεύτερο ερώτημα η απάντηση είναι ότι κανείς δεν έχει την αποκλειστικότητα του Διαδικτύου· είναι ανοιχτό σε όλους!

Βεβαίως, όπως ακριβώς και στις εκτός Διαδικτύου δραστηριότητές μας, το ποιους επισκέπτες έχει σαν στόχο ο κάθε προορισμός τον χαρακτηρίζει. Έτσι, έχουμε προορισμούς ενημέρωσης, επιμόρφωσης, ψυχαγωγίας, πολιτισμού, θρησκευτικού προβληματισμού, πολιτικής, τεχνολογίας, υγείας, χόμπυ, τουρισμού… τα πάντα όσα αφορούν ανθρώπινες δραστηριότητες.
Η κατηγοριοποίηση μπορεί επίσης να γίνει και ως προς την ηλικία των επισκεπτών: Αλλοι τόποι φερειπείν είναι κατάλληλοι για παιδιά και άλλοι για ενήλικες με… συγκεκριμένες ανησυχίες.

Από αυτή την διόλου εξυπηρετική κατάσταση μάς έβγαλε η εφεύρεση ενός ανθρώπου – του Τιμ Μπέρνερς Λη – που έστησε ένα περιβάλλον ξενάγησης φιλικό σε όλους.

Το περιβάλλον αυτό εμφανίζεται σήμερα στην οθόνη κάθε υπολογιστή σαν ένα παράθυρο με όμορφα εικονίδια-κουμπιά, μέσω των οποίων μπορούμε να κάνουμε τα πάντα: Από το να ψάχνουμε έναν προορισμό μέχρι να τον επισκεπτόμαστε, να μεταπηδούμε σε άλλον και άλλους, να επιστρέφουμε, να εκτυπώνουμε αυτά που βλέπουμε ή να τα αποθηκεύουμε για κατοπινή μελέτη, και άλλα πολλά.

Αυτός ο θαυματουργός ξεναγός του χεριού μας ακούει στο παρατσούκλι «μπράουζερ» (browser). Επειδή μάλιστα τα μέρη που γνωρίζει και μας πηγαίνει – τα επισκέψιμα μέρη του Διαδικτύου – συναπαρτίζουν ένα σύνολο τόπων που ονομάζεται «Παγκόσμιος Ιστός» (Γουέμπ στα Αγγλικά - Web, WWW ή World Wide Web) μπορεί και να ακούσετε να τον λένε «γουέμπ μπράουζερ».

Είτε πάντως τον πούμε ξεναγό, είτε μπράουζερ, είτε… πλοηγό ή φυλλομετρητή, ένα πρέπει να θυμόμαστε: Μέσω αυτού κινούμαστε και δεν χρειαζόμαστε κανέναν άλλο… μεσάζοντα. Χρειάζεται απλώς να γνωρίζουμε τον τρόπο που μας «μιλάει» και το πώς καταλαβαίνει τις ερωτήσεις μας. Πράγμα διόλου δύσκολο, αν σκεφθεί κανείς ότι «συνεννοηθήκαμε» από την πρώτη μας κιόλας συνάντηση στο Internet Café. Ιδού πώς έγινε:

Ο υπολογιστής που είχα μπροστά μου είχε «φορτωμένο» τον ξεναγό που λέγεται Ίντερνετ Εξπλόρερ (Internet Explorer). Υπάρχουν και κανα-δυό άλλοι – το ίδιο εξυπηρετικοί – αλλά αυτός είναι ο πιο γνωστός.

Κάνοντας κλικ με το «ποντίκι» – τη συσκευή που κουνάει το βελάκι στην οθόνη – στο κουμπί του, άνοιξε το «παράθυρό του».

Το «παράθυρο» είναι ένα τετράγωνο πλαίσιο με διάφορα κουμπάκια, που εμφανίζονται άλλα σαν λέξεις και άλλα σαν εικονίτσες – ή και ανάμικτα.

Μέσα στο παράθυρο είναι το «περιεχόμενο». Το περιεχόμενο που βλέπουμε στην αρχή είναι αυτό που έχει ο προεπιλεγμένος προορισμός που ήθελε ο ιδιοκτήτης του υπολογιστή. Στην συγκεκριμένη περίπτωσή μας ήταν μια «πύλη». Τι είναι αυτό;

Όπως ακριβώς τα σουπερμάρκετ ή τα εμπορικά κέντρα ελκύουν τους περισσότερους από μας για ψώνια – πολλά αγαθά στον ίδιο χώρο – έτσι έγινε και στο Διαδίκτυο: Δημιουργήθηκαν κάποιοι χώροι που είτε φιλοξενούν «υποκαταστήματα τρίτων» ή και – κυρίως – έχουν καταλόγους με κατηγοριοποιημένο πλήθος προορισμών. Εξυπηρετούν δηλαδή και ως «Χρυσοί Οδηγοί» του Διαδικτύου. Καθώς μάλιστα φροντίζουν να εμπλουτίζουν την ξενάγησή μας με ειδήσεις, ενημέρωση για τα δρώμενα, κριτικές αναλύσεις και άλλα παρόμοια, αποτελούν συνήθως και τον πρώτο προορισμό μας. Πάντως, μπορούμε να προεπιλέξουμε και όποιον άλλο θέλουμε.

Περίοπτη θέση στο πάνω μέρος του ξεναγού έχει ένα μακρόστενο οριζόντιο κουτί που περιμένει να του πληκτρολογήσουμε όποιον άλλο προορισμό θέλουμε να επισκεφθούμε. Αρκεί να γνωρίζουμε τη διεύθυνση του προορισμού. Πώς μοιάζει αυτή; Είναι ένα άθροισμα λέξεων που χωρίζονται από τελίτσες και δεξιές καθέτους.

Για παράδειγμα – όπως φρόντισε να με ενημερώσει ο φίλος μου – μία άλλη ελληνική πύλη έχει τη διεύθυνση http://www.otenet.gr

Αυτές οι λέξεις και τα σημεία στήξης σημαίνουν κάποια πράγματα που χρειάζονται οι υπολογιστές για τη συνεννόησή τους, αλλά για μας το σημαντικό τμήμα είναι αυτό που περιέχει το .otenet.gr Η κατάληξη gr υποδηλώνει τη χώρα και η λέξη .otenet την επωνυμία του προορισμού – ή δικτυακού τόπου, ή σάιτ (site) όπως ακόμη λέγεται.

Υπάρχουν διάφορες παραλλαγές καταλήξεων ή πιο σύνθετες δηλώσεις επωνυμίας – είπε ο φίλος μου – αλλά δεν χρειάζεται να… σκοτισθούμε. Όπως γράφουμε μια διεύθυνση που μας έδωσαν σε ένα γράμμα, είτε αυτή σημαίνει μονοκατοικία, είτε διαμέρισμα πολυκατοικίας, είτε ταχυδρομική θυρίδα, έτσι κι εδώ. Και, συνήθως, ούτε καν χρειάζεται να γράψουμε το πρώτο μέρος (http://) – ο ξεναγός δείχνει κατανόηση.

Έγραψα, λοιπόν, για δοκιμή τη νέα διεύθυνση www.otenet.gr στο κουτί, πάτησα με το πλήκτρο του ποντικιού το κουμπί και… βρέθηκα εκεί!

Είμουν ήδη μαγεμένος από το πρώτο μου αυτό ταξίδι και φλεγόμουν από περιέργεια να αρχίσω την περιήγηση στην ενδοχώρα, αλλά… κράτησα την ψυχραιμία μου. Αγνοώντας, λοιπόν επιδεικτικά το καινούργιο περιεχόμενο της οθόνης, ρώτησα τον φίλο μου τι σήμαιναν τα υπόλοιπα κουμπάκια που στόλιζαν το πλαίσιο του παραθύρου.

Όπως μου απάντησε – και το διαπίστωσα πατώντας τα – έχουν την εξής χρήση το καθένα:

Πατώντας το κουμπί Πίσω επιστρέφουμε στην προηγούμενη οθόνη – ή «ιστοσελίδα», όπως λέγονται οι σελίδες που ξεφυλίζουμε στο Internet. Πατώντας στο μικρότερο μαύρο βελάκι (που δείχνει προς τα κάτω) μπορούμε να επιστρέψουμε σε οποιαδήποτε από τις προηγούμενες ιστοσελίδες που επισκεφθήκαμε.

Ξαναπηγαίνουμε Εμπρός – αν τυχόν έχουμε γυρίσει κάποιες ιστοσελίδες πίσω. Και εδώ, πατώντας το μαύρο βελάκι πηγαίνουμε σε όποιον προορισμό από όσους είχαμε δει πριν γυρίσουμε πίσω.

Το κουμπί Διακοπή – χρησιμεύει κυρίως όταν κάποια ιστοσελίδα αργεί να εμφανισθεί, ή γενικά μετανοιώσαμε που την ζητήσαμε.

Η Ανανέωση «ξαναβάφει την οθόνη» και είναι χρήσιμη κυρίως όταν μια διαταραχή στη σύνδεση δεν επέτρεψε τη σωστή και πλήρη εμφάνιση της ιστοσελίδας.

Η Αρχική ιστοσελίδα είναι αυτή που έχουμε προεπιλέξει να εμφανίζεται με το άνοιγμα του ξεναγού. Υπάρχει, βέβαια, πάντα τρόπος να την αλλάξουμε αν τη… βαρεθούμε.

Πατώντας το κουμπί Αναζήτηση εμφανίζεται ένα παραθυράκι απ’ όπου μπορούμε να ψάξουμε για προορισμούς που έχουν το περιεχόμενο που επιθυμούμε, ή σχετικό με αυτό.

Αν κάποιες ιστοσελίδες που επισκεφθήκαμε κρίνουμε ότι είναι προορισμοί που αξίζουν τη συχνή μας επίσκεψη, μπορούμε να τις καταγράψουμε στη μνήμη του ξεναγού, με το κουμπί Αγαπημένα.

Αν ο στόχος της επίσκεψής μας στο Διαδίκτυο είναι να δούμε βιντεοκλίπ νέων ταινιών ή νέων δίσκων, το κουμπί Μέσα παραπέμπει κατευθείαν σε τέτοια «δικτυακά κανάλια».

Το κουμπί Συνδέσεις μάς παραπέμπει αμέσως σε ιστοσελίδες που θεωρούμε ζωτικής σημασίας. Κάτι σαν τους… στενούς συγγενείς μας στο Διαδίκτυο.

Το κουμπί Εκτύπωση είναι ο πιο άμεσος τρόπος για να καταγράψουμε ό,τι βλέπουμε στην οθόνη σε χαρτί.

Πατώντας το κουμπί Αλληλογραφία, ανοίγουμε το πρόγραμμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, προκειμένου να συντάξουμε ή να λάβουμε επιστολές.

Πολλές φορές δεν καταγράφουμε κάτι σαν «αγαπημένο», αλλά συμβαίνει να το ψάξουμε μετά από μέρες, γιατί τότε κρίνουμε ότι ήταν σημαντικό. Το Ιστορικό υπάρχει ακριβώς γι’ αυτό. Πατώντας το κουμπί του, ξετυλίγεται ένα μενού, όπου βλέπουμε πού πήγαμε τις προηγούμενες ώρες, ημέρες, εβδομάδες… Το πόσο μακρύ θα είναι αυτό το ιστορικό μπορούμε να το ρυθμίσουμε.

Αυτά που περιγράψαμε είναι στην ουσία τα κουμπιά που συνηθέστερα χρησιμοποιούμε για τα ταξίδια μας στο Διαδίκτυο. Υπάρχουν και άλλα, για ειδικότερες ρυθμίσεις του ξεναγού μας, που θα χρειαστούμε σπάνια ή ποτέ. Μπορούμε πάντως να τα βρούμε πολύ εύκολα από το κεντρικό πανώ, που βρίσκεται πάνω από τα εικονίδια.

Για παράδειγμα, αν πατήσουμε στη λέξη Αρχείο, ξετυλίγεται ένα μενού με διάφορες νέες επιλογές.

Γενικά, τα μενού αυτά δεν μας είναι απαραίτητα για να κάνουμε τα πρώτα μας ταξίδια και, οπωσδήποτε, μπορούμε να μάθουμε τη χρησιμότητά τους αργότερα.

Αρκεί να πατήσουμε – όποτε κρίνουμε σκόπιμο – στη λέξη «Βοήθεια» του πανώ για να ξετυλιχτεί ένα μενού που μας οδηγεί σε όλες τις επεξηγήσεις, ή ακόμη και σε επιβοήθησή μας μέσω του Διαδικτύου (ηλεκτρονική υποστήριξη).

Αυτά τα λίγα, λοιπόν, που σημείωσα απαρτίζουν το «λεξιλόγιο επικοινωνίας με τον ξεναγό» που πρέπει να κατέχουμε. Από εδώ και έπειτα τίποτε δεν στέκεται εμπόδιο στα ταξίδια μας.

Άλλωστε, και να προκύψει κάτι, το… μαθαίνουμε στο δρόμο · έτσι δεν συνεννοούμαστε σε όλα τα ταξίδια;

α) έχουμε τη σωστή διεύθυνση, από κάποιον/κάπου

β) βρίσκουμε τη σωστή διεύθυνση μέσω πύλης

γ) κάνουμε αναζήτηση για να βρούμε τη διεύθυνση.

Υπάρχει βέβαια και ένας τέταρτος τρόπος: να βρούμε τη διεύθυνση κατά τύχη – αλλά αυτό δεν θεωρείται μέθοδος.

Αν λοιπόν έχουμε τη διεύθυνση έχει καλώς. Την πληκτρολογούμε στο σχετικό παράθυρο, πατάμε το κουμπί Μετάβαση και φθάσαμε.

Αν δεν την έχουμε, μπορούμε πάντα να ψάξουμε σε μια πύλη, όπως θα ψάχναμε για κάποιο κατάστημα και σε ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο. Εγώ, για παράδειγμα, θέλησα να δω αν μπορώ να βρώ αεροπορικά εισητήρια και δοκίμασα την τύχη μου σε μια τρίτη ελληνική πύλη, την www.in.gr

Στην αρχή, μου φάνηκε σαν να έβλεπα μία εφημερίδα, μόνο που οι διαφημίσεις της ήταν ζωντανές σαν βιντεοκλίπ και πολλές από τις λέξεις του κειμένου είχαν έντονο χρώμα.

Όπως μου εξήγησε ο φίλος μου, αυτή ήταν η τυπική δομή ενός δικτυακού τόπου που παρέχει συσσωρευμένη ενημέρωση: Ό,τι ήταν ιδιαίτερα τονισμένο στην οθόνη χρησίμευε σαν πόρτα για να περάσεις σε άλλη ιστοσελίδα.

Πατάς δηλαδή σε ένα «διαφημιστικό παραθυράκι» και αμέσως βρίσκεσαι στον δικτυακό τόπο εκείνου που διαφημίζεται.

Ή, πατάς σε μια λέξη με τονισμένα γράμματα που λέει, π.χ., Αθλητισμός και σου ανοίγεται μια νέα ιστοσελίδα με κατάλογο δικτυακών τόπων που ασχολούνται με αθλητικά θέματα.

Αυτή είναι στην ουσία η όλη μαγεία του Internet: Το κείμενο που βλέπουμε δεν είναι απαραίτητα «σκέτα γράμματα», αλλά μπορεί να κρύβει μέσα του παραπομπή για… αλλού. Το ίδιο μπορεί να συμβαίνει και με τις εικόνες.

Πώς σιγουρευόμαστε όμως για το ποιο από αυτά είναι «κοιμισμένο» και ποιο «ξύπνιο»; Κουνώντας το βελάκι του ποντικού μας από πάνω τους, όποτε αυτό συναντάει τέτοιο «υπερκείμενο» (hypertext στα Αγγλικά) το μεν κείμενο αλλάζει χρώμα, το δε βελάκι μεταμορφώνεται σε ένα χέρι με τον δείκτη προς τα επάνω.

Ακολουθώντας λοιπόν τέτοιες παραπομπές, πήγα από τον κεντρικό «Κατάλογο του Ελληνικού Internet» στην κατηγορία ,«Υπηρεσίες Τουρισμού on line» και από εκεί έφθασα να διαλέξω κάποιο πρακτορείο που υποσχόταν αναζήτηση πτήσεων on line (μέσω Διαδικτύου δηλαδή).

Στο κεντρικό τμήμα της σελίδας βρίσκονταν κουτάκια που περίμεναν τη συμπλήρωσή τους – τυπικά για τέτοιου είδους επικοινωνία.

Συμπλήρωσα το πού και πότε ήθελα να πάω (στα Αγγλικά πλέον, καθότι το σύστημα κρατήσεων είναι διεθνές) και…

ώ του θαύματος, το σύστημα έψαξε και μου βρήκε τις συμφερότερες πτήσεις για τις ημερομηνίες που ήθελα

– από τις αεροπορικές εταιρίες με τις οπoίες ήταν συμβεβλημένο, υποθέτω.

Κρατήθηκα και δεν προχώρησα σε κράτηση, όχι γιατί η τιμή δεν ήταν καλή ή δεν θα μπορούσα να ψάξω κι αλλού, αλλά γιατί η Ελένη δίπλα μου έψαχνε ήδη για… ξενοδοχείο (τα πράγμα κινδύνευε να γίνει τελεσίδικο).

«Κοίταξε» μου είπε, «τι λες γι αυτό;»

«Δες στο χάρτη πόσο κοντά στο αεροδρόμιο είναι………»

«Ας μη βιαστούμε» της απάντησα. «Να σιγουρευτούμε πρώτα για το πού θα πάμε».

«Παιδιά, τι θα λέγατε για Άμστερνταμ με μια δόση Ρέμπραντ;» πέταξε σωτήρια ο φίλος μου.

Από τον δικό του υπολογιστή είχε ζητήσει να δει τα αξιοθέατα του Άμστερνταμ.

Είχε μάλιστα ήδη μπει στο Rijk Museum και μας έδειχνε περήφανος τη «Νυχτερινή περίπολο» του ζωγράφου.

Πριν δείξω ότι εμβαθύνω πασιχαρής στο εξαίρετο μάθημα που έδινε το μουσείο για τη μοναδικότητα του πίνακα, η Μαρία μάς έριξε το γάντι: «Εστω, Άμστερνταμ, αλλά με Βαν Γκόγκ!»

Είχε ήδη βρεί το Van Gogh Museum…«Δεν είμαι σίγουρος ότι καταλαβαίνω πολλά απ’ την τεχνοτροπία του..» ψέλλισα απελπισμένος.

«Κανένα πρόβλημα» αντέκρουσε ενθουσιασμένη. «Κοίταξε εδώ, μας αφήνει να τριγυρίσουμε μέσα στο μουσείο σα να είμαστε εκεί. Θα προετοιμαστείς λοιπόν έγκαιρα!»

Πάτησε ένα κουμπί και εμφανίστηκε εμπρός μας μία μακέτα του χώρου. Έπειτα, με άλλα δύο πατήματα, δήλωσε ότι δέχεται να εγκαταστήσει στον υπολογιστή της ένα προγραμματάκι εικονικής πραγματικότητας και… σε δύο λεπτά είμασταν εκεί.

Η περιήγηση ήταν ομολογουμένως εντυπωσιακή. Τριγυρνούσες κατά βούληση στο χώρο, σταματούσες όπου ήθελες, έβλεπες λεπτομέρειες και περιγραφές του κάθε πίνακα… τι να πώ… έμεινα με το στόμα ανοιχτό.

Ακολουθώντας μάλιστα τη συμβουλή της Μαρίας, πάτησα το κουμπί της εκτύπωσης και πήρα σε χαρτί τις ιστοσελίδες του μουσείου που με ενδιέφεραν, για κατοπινή μελέτη.

«Αν θέλεις μπορείς να δεις το μουσείο και με παρέα» σημείωσε ο φίλος μου. Και με το πάτημα άλλων δυό κουμπιών διάλεξε γκρουπ επισκεπτών και μπήκε στο μουσείο έτοιμος να συζητήσει τα όσα έβλεπε, με όποια αδελφή ψυχή ένοιωθε να πάλλεται από τα ίδια αισθήματα!

«Παραγωγική δυνατότητα, ενδεχομένως» του είπα «αλλά τι σημαίνει αυτή η επιλογή πάνω δεξιά;» Πήρα αμέσως την απάντηση: Παίρνεις φωτογραφία και στέλνεις

«Πώς ακριβώς γίνονται οι ηλεκτρονικές συναλλαγές» τον ρώτησα «και τι είναι αυτός ο θόρυβος με το ηλεκτρονικό χρήμα;»

«Γίνονται όπως περίπου και εκτός Internet» μου απάντησε «αλλά χωρίς τρεχάματα και ταλαιπωρία. Αρκεί να ζητάς πάντα την ταυτότητα του άλλου, καθότι δεν τον βλέπεις πρόσωπο με πρόσωπο…». Και μου τά ’κανε πιο λιανά, από τα οποία εγώ συγκράτησα:

Μολονότι η αντικαταβολή υπάρχει και στο Διαδίκτυο, το κυρίαρχο μέσο είναι η πιστωτική κάρτα. Η αξιοπιστία αυτού που αγοράζει καλύπτεται από τον εκδότη της κάρτας του. Η αξιοπιστία του πωλητή είναι πολύ πιο πολύπλοκο θέμα, καθώς έχει να κάνει και με το κύρος της επιχείρησης και με την ασφάλεια μετάδοσης των στοιχείων μας και με την σύννομη επεξεργασία τους μετά τη μετάδοση.

Για το πρώτο, η πιο καλή λύση είναι ο πωλητής να είναι φορέας τον οποίο ο αγοραστής γνωρίζει, είτε να συναλλάσσεται μέσω πύλης που εγγυάται γι’ αυτόν. Αν το ποσό είναι μεγάλο και δυσπιστούμε, ίσως είναι σκόπιμο να ρωτήσουμε τον εκδότη της κάρτας μας για το αν ο αποδέκτης είναι αξιόπιστος.

Για το δεύτερο – την ασφάλεια μετάδοσης – υπάρχει ειδικό σήμα που εμφανίζεται στο κάτω δεξιά τμήμα της οθόνης σαν κλειστή κλειδαριά και μας δηλώνει ότι ο συνομιλητής μας χρησιμοποιεί ασφαλές σύστημα επικοινωνίας. Ακόμη καλύτερο είναι να βλέπουμε στην οθόνη και το σήμα του ψηφιακού πιστοποιητικού που εγγυάται ότι ο συναλλασσόμενος είναι αυτός που δηλώνει, ώστε να μπορούμε να τον ελέγξουμε. Το ψηφιακό πιστοποιητικό είναι μια ηλεκτρονική ταυτότητα, που εκδίδεται από μια αναγνωρισμένη εγγυήτρια επιχείρηση. Η πιο γνωστή παγκοσμίως – η VeriSign – ιδρύθηκε και διοικείται από έναν Ελληνοαμερικανό.

Για το τρίτο θέμα – το πόσο υπεύθυνα χειρίζονται τα προσωπικά στοιχεία του καθενός μας – είναι σκόπιμο να αναζητείται η δήλωση συμμόρφωσης προς τη σχετική νομοθεσία. Προκειμένου για ελληνικές επιχειρήσεις, κάτι τέτοιο παρουσιάζεται συνήθως με κείμενο-παραπομπή του εξής τύπου:

Την ώρα που τα λέγαμε αυτά, ακούω τη Μαρία να λέει:

«Μου θυμίζεις τον αριθμό της κάρτας σου; Μόλις μου έκανες ένα… δωράκι».

Είχε κιόλας αφομοιώσει το μάθημα!

Ξαλαφρωμένος – οικονομικά εννοείται – από αυτό το διάλειμμα, επέστρεψα στη σοβαρή μας συζήτηση.

«Έχω ακούσει ότι μπορείς να συμμετέχεις από τον υπολογιστή σου και σε δημοπρασίες, να παίζεις στο χρηματιστήριο και άλλα παρόμοια. Πόσο εύκολο και ασφαλές είναι κάτι τέτοιο;»

«Πολύ απλό» ήλθε η απάντηση. «Βασίζεται στην τεχνική δυνατότητα που μας δίνει το Διαδίκτυο να βλέπουμε είτε σταθερές είτε κινούμενες εικόνες, και στη διασφάλιση των συναλλαγών που προανέφερα.

Υπάρχουν πολλές επιχειρήσεις που διοργανώνουν και παρέχουν τέτοιες υπηρεσίες. Συχνά είναι δωρεάν, όμως για υπηρεσίες εστιασμένες στα προσωπικά σου ενδιαφέροντα ζητούν να γίνεις συνδρομητής ή παίρνουν προμήθεια από κάθε συναλλαγή.

Όσο για τον τρόπο πληρωμής, ο συνηθέστερος είναι με πιστωτική κάρτα, αλλά υπάρχει και το «ηλεκτρονικό πορτοφόλι» – κάτι σαν συνδεδεμένος τραπεζικός λογαριασμός – ή ακόμη και η κλασική αντικαταβολή».

«Κι αν με ενδιαφέρουν οι…επιχειρηματικές δημοπρασίες;» του είπα. «Αν δηλαδή με ενδιαφέρει η χονδρική κι όχι απλά η λιανική πώληση ή το χόμπυ μου;

Για παράδειγμα, τι γίνεται αν θέλω να πάρω προσφορές για βιομηχανικό εξοπλισμό, ή – αντίστροφα- αν θέλω να βρώ αγοραστές για τα αγροτικά προϊόντα της περιοχής μου;»

«Αχά! Είσαι βλέπω έτοιμος για το e-business, το ηλεκτρονικό επιχειρείν», μου είπε περιπαικτικά. «Ε, λοιπόν δεν διαφέρει πολύ από έναν προορισμό δημοπρασίας. Βέβαια, εδώ συνήθως γίνεται ένα καλύτερο φιλτράρισμα του ποιός είσαι και τι όνομα έχεις στην αγορά… Αλλά κι αν δεν είσαι μεγάλος στον χώρο σου, μην ανησυχείς· αναλαμβάνουν τη διαπίστευσή σου τα επιμελητήρια, όπου λειτουργούν ήδη τέτοιες επιχειρηματικές πύλες».

Ήμουν ήδη γοητευμένος, αλλά προσπαθούσα να μην το δείξω. «Έστω ότι για τα χόμπυ μου ή τις αγοραπωλησίες μου μπορώ και ταξιδεύω άνετα στο Διαδίκτυο» αντέτεινα· «όμως αυτά που μου τρώνε το χρόνο καθημερινά είναι η γραφειοκρατία, οι συναλλαγές με το δημόσιο, το ΙΚΑ και την εφορία…»

«Άκου να δεις» μ’ έκοψε αποφασιστικά «Μπορεί να γκρινιάξει κανείς για το ότι δεν υπάρχουν τα πάντα στο ελληνικό Internet και ότι όποιος ξέρει Αγγλικά μπορεί να γνωρίσει χιλιάδες άλλους τόπους. Όμως στο θέμα αυτό που μας καίει όλους, να ξέρεις ότι η Ελλάδα έχει προχωρήσει με άλματα. Για να το δείς με τα μάτια σου… πάμε! Πού θες πρώτα; Στην εφορία; Ορίστε…»

…Κι έτσι άρχισε μια ξενάγηση που σταματημό δεν είχε: Από τη δήλωση ΦΠΑ μέχρι το ΙΚΑ, από την εργατική νομοθεσία μέχρι τις προκηρύξεις θέσεων στο δημόσιο, από τους διαγωνισμούς προμηθειών του υπουργείου Εμπορίου μέχρι και όλες τις ΔΕΚΟ, από τη Βουλή μέχρι και το γραφείο του Πρωθυπουργού!

Προσπάθησα να… έρθω στα ίσα μου και να τον τουμπάρω: «Ξέρεις – είπα όσο πιο γλυκά μπορούσα – οι μεγάλες ουρές καθημερινά δεν είναι έξω από το γραφείο του Πρωθυπουργού αλλά από τις τράπεζες!»

«Σωστά» μου είπε χαρωπός, σα να του είχα δώσει τη σκυτάλη στην τελευταία στροφή «γι’ αυτό πάμε να δούμε σε πόσες τράπεζες μπορούμε να μπούμε από ‘δώ· χωρίς ουρά!»

Περιττό να πω ότι ακολούθησε ένας μαραθώνιος από τράπεζα σε τράπεζα.

Σχεδόν σε όλες αρκούσε να υπογράψεις ένα χαρτί για να σου ανοίξουν τον ηλεκτρονικό γκισέ τους και… ει δυνατόν να μην ξαναπεράσεις από το κατάστημα!

Τα είχαν σχεδόν όλα κρεμασμένα στο Διαδίκτυο και μπορούσες με μια-δυό κινήσεις να βλέπεις λογαριασμούς και επιταγές, να μετακινείς κεφάλαια, να πληρώνεις λογαριασμούς…

Αλλά… βέβαια – πώς δεν το είχα σκεφθεί; – είναι προφανές ότι αυτός ο τρόπος συναλλαγής (e-banking) δεν είναι μόνο απίστευτη εξυπηρέτηση για τους πελάτες, αλλά και τεράστια εξοικονόμηση πόρων για τις ίδιες τις τράπεζες: Ένας «αόρατος υπάλληλος» εξυπηρετεί ταυτόχρονα χιλιάδες ανθρώπων!

Ένοιωθα ότι είχα πλέον σχεδόν ηττηθεί. «Σχεδόν», γιατί ακόμη έψαχνα στο μυαλό μου να βρω ψεγάδια. Δεν μπορεί – σκέφθηκα – θα υπάρχουν. Απλώς εγώ ήμουν φρέσκος στο άθλημα και δεν ήξερα τις «δύσκολες ερωτήσεις»…

Ο φίλος μου με κοίταξε χαμογελαστά. Με ήξερε αρκετά ώστε να με «διαβάζει». Έρριξε λοιπόν τη χαριστική βολή του με δεξιοτεχνία:

«Άκουσέ με» είπε. «Μπορείς να με ρωτήσεις ό,τι θες – για υγεία, για πανεπιστήμια, για βιβλιοθήκες, για μουσική, για σινεμά και θέατρο, για φιλοσοφία, για ιστορία, για αρχαιολογία… μπορώ να σε πάω παντού και να ανοίγεις συνεχώς καινούργιες πόρτες γνώσης. Όμως το θέμα δεν είναι να σε εντυπωσιάσω με τον όγκο της απίστευτης πληροφορίας που κρύβεται εδώ μέσα. Το θέμα είναι να κατανοήσεις τη φύση αυτού του μέσου και το πώς μπορεί να σου είναι εσένα χρήσιμο.

Συγκράτησε λοιπόν το εξής: Το Διαδίκτυο είναι μία παγκόσμια βιβλιοθήκη, όπου ο καθένας μπορεί να γράφει και να καταχωρίζει το δικό του βιβλίο, όπως και να διαβάζει οτιδήποτε βρίσκεται στα «ράφια». Και τίποτε δεν μένει στατικό: Όσο μεγαλύτερη ζήτηση έχει ένα «βιβλίο», τόσο μεγαλύτερο κίνητρο έχει ο «συγγραφέας» του να γράψει κι άλλα, να προσθέτει υλικό και να το ανανεώνει.

Για να εστιάσουμε στα ελληνικά πράγματα και σε αυτά που μας απασχολούν καθημερινά, είναι αλήθεια ότι έχουν γίνει άλματα, αλλά δεν φθάνουν. Ο λόγος είναι ότι για να είναι χρήσιμο το ταξίδι μας στις διάφορες υπηρεσίες και πηγές χρειάζεται να βαθαίνει και να πλαταίνει συνεχώς το περιεχόμενο που μπαίνει στο Διαδίκτυο. Μπορεί τα ηλεκτρονικά γκισέ να εξοικονομούν πόρους – όπως διαπίστωσες από τη βόλτα στις τράπεζες – αλλά απαιτούν συνέχεια, συνέπεια, φιλικότητα και, κυρίως, αξιοπιστία και ενημερότητα. Συνειδητοποιούμε τώρα ότι, με την έναρξη του νέου αιώνα, περάσαμε ήδη σε μια νέα φάση της κοινωνίας μας, αυτήν της «Κοινωνίας της Πληροφορίας». Σ’ αυτήν την κοινωνία ο αγώνας της κάθε κυβέρνησης, του κάθε θεσμού και του κάθε φορέα θα είναι το πώς θα παρέχει ποιότητα πληροφόρησης στους πολίτες. Διαφορετικά, ο πλούτος «μπαγιάτικων και λαθεμένων πληροφοριών» εύκολα γίνεται… σκουπίδια!

Ένα συνεχές ανέβασμα είναι αυτό που θα βλέπεις καθημερινά στο Διαδίκτυο και ποτέ να μην περιμένεις να δεις την «τέλεια και ολοκληρωμένη εικόνα».

Ζύγιασα προσεκτικά τα λόγια του, σέρνοντας το βλέμμα μου από το φλυτζάνι του καφέ ως έξω, πέρα από τη τζαμαρία της καφετέριας.

Ώστε το Διαδίκτυο είναι ζωντανό – σκέφθηκα – όπως το δάσος και η θάλασσα… κι έχει τα τρωτά και τα θαυμάσια κάθε τέτοιου σύνθετου οργανισμού. Πλούσιο σε δένδρα το δάσος, αλλά και πολλά τα αγκάθια και οι τσουκνίδες. Πανέμορφη η θάλασσα, αλλά και πόσους κινδύνους κρύβει…

Όμως, αν δεν πας να γνωρίσεις ή το ένα ή το άλλο, πόσα δεν έχεις χάσει;…

«Ε λοιπόν αυτό το ταξίδι με ενδιαφέρει» του είπα, αιφνιδιάζοντάς τον. «Όμως, θέλω να ξέρω πώς να βρίσκω τον δρόμο μου όταν το μονοπάτι δείχνει αδιέξοδο. Αφού οι πύλες δεν έχουν ακόμη τα πάντα – και δεν θα έχουν ποτέ το άπαν, κατά πως λες – ποιος είναι ο τρόπος να ψάχνω μόνος μου και να βρίσκω διέξοδο;»

«Κατάλαβες ακριβώς τη φύση του μέσου» είπε εντυπωσιασμένος. «Θα σου δείξω όχι μόνο πώς βρίσκουμε πέρασμα, αλλά και πώς κοσκινίζουμε την άμμο για χρυσάφι. Γιατί, αυτό να θυμάσαι στον κόσμο της πληροφορίας που θα ζούμε: η πληροφορία είναι απλά το όχημα· ο στόχος είναι η γνώση!»